W wyniku ustania wspólności majątkowej między małżonkami dotychczasowy majątek wspólny istnieje nadal. Przekształca się on jednak ze wspólności łącznej (bezudziałowej) we wspólność w częściach ułamkowych.
W trakcie wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.
Majątek wspólny może zostać podzielony, a podziału tego można dokonać:
- na podstawie umowy małżonków lub ich następców prawnych; może objąć cały majątek lub być ograniczony do jego części; forma umownego podziału majątku może być dowolna;
- z mocy orzeczenia sądu, przed sądem polubownym, sądem powszechnym, w procesie o rozwód, w postępowaniu nieprocesowym.
W razie zgodnego, umownego podziału majątku, kwestie jego dokonania nie budzą wątpliwości, wyznaczają go złożone wzajemnie zgodne oświadczenia woli.
Podział sądowy majątku małżeńskiego jest jednym z rodzajów postępowania cywilnego. Jest to postępowanie wszczynane na wniosek. Sprawy o podział majątku wspólnego należą do kompetencji wydziałów cywilnych sądów rejonowych. W sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej sądem właściwym jest sąd rejonowy miejsca położenia rzeczy, a jeśli wspólność ustała wskutek śmierci jednego z małżonków – właściwym jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania zmarłego. Sprawy o podział majątku wspólnego mogą być także poddane pod rozstrzygniecie sądu polubownego.